Makine Haber

Koronavirüs: Yeni ‘siyah kuğu’

Tüm dünyanın hazırlıksız yakalandığı ve çözüm arayışlarının devam ettiği pandemi dönemi, finansçılar tarafından ‘siyah kuğu’ olarak tanımlanıyor. Yeni ‘siyah kuğumuz’ olan Koronavirüs, etkilerini bugün olduğu kadar ileriki dönemlerde de hissettirecek.

Koronavirüs: Yeni ‘siyah kuğu’

Fatih KURAN
Dinamo Danışmanlık Kurucu Ortağı
Kamu Özel Ortaklığı (PPP) ve Proje Finansmanı Uzmanı

‘Siyah kuğu’ olarak adlandırılan olaylar; aşırı nadir olmaları nedeniyle tahmin edilemiyor. Ancak yine de, insanların her zaman yeni bir ‘siyah kuğu’ olayının olasılık dâhilinde olduğunu bilmeleri ve buna göre planlama yapmaları önemli.
Yeni ‘siyah kuğumuz’ olan Koronavirüs, etkilerini bugün olduğu kadar ileriki dönemlerde de hissettirecek. İş yapma biçimleri ve belki de yaşam koşullarımız değişim gösterecek. Ev ödevini önceden yapan şirketler daha az etkilenecek ve bazıları belki de bu dönemden kazançlı çıkacaklar. 2008 ve 2020’de olduğu gibi, ‘siyah kuğular’ bizimle olmaya devam edecekler. Ancak yaşananlardan ders çıkartarak ve daha doğru kararlar alarak arzu ettiğimiz geleceği daha iyi şekillendirebiliriz.
‘Siyah kuğu’ kapsamına giren olayların 3 temel özelliği bulunduğu söylenebilir: İlk olarak ‘siyah kuğu’, ciddi sonuçları olan son derece nadir bir olaydır. Önceden tahmin edilemez. İkincisi, ‘siyah kuğu’ olayları ekonomide yıkıcı hasara neden olabilir ve tahmin edilemedikleri için sadece sağlam sistemler inşa edilerek hazırlanabilir. Son olarak, standart tahmin yöntemleri ‘siyah kuğu’ olaylarını öngöremeyeceği gibi, yanlış güvenlik hissi yaratarak savunmasızlığımızı artırır.
İş dünyası tanım itibari ile tahmin edilebilmesi mümkün olmayan bir duruma karşı nasıl önceden hazırlıklı olabilir? İlk bakışta cevaplanması imkânsız gibi görünen bu sorunun yanıtını yaşadığımız Koronavirüs krizinin bize öğrettiği derslerden de faydalanarak anlatayım:

Portföy yatırımları yapmak:
Yumurtaların hepsini aynı sepete koymamaktan bahsediyoruz. Korona krizinden turizm, yeme içme, eğlence, otomotiv, perakende ile ulaştırma sektörleri olumsuz etkilenmiş durumda ve en az bir süre daha bu etki devam edecek gibi görünmekte. Eğer yatırımcılar olarak yatırımlarınızın tamamı veya önemli kısmı bu alanlarda ise, krizden daha fazla etkilenmeniz kaçınılmaz bir durum. Bu bakımdan şirketlerin yatırımlarını birbiri ile ekonomik ilişkisi (korelasyon) az olan sektörlerde yapıyor olmaları, özellikle kriz dönemlerinde önemli bir avantajdır.

Konsantrasyon riskini yönetmek:
Şirketler için ‘konsantrasyon riski’ dediğimiz; özellikle satış ve tedarik tarafında belli bir kesimin riskini taşımak anlamına gelir. Konsantrasyon riskini yönetmek için, alıcılarınızın ve tedarikçilerinizin nicelik olarak çeşitlendirilmesi şiddetle tavsiye edilir. İlk olarak Çin’de patlak verip dünyaya yayılan Koronavirüs, özellikle işleyişi Çin’den mal tedarikine dayalı olan ve alternatif tedarikçi altyapısı bulunmayan şirketleri daha da fazla etkilemiştir. Bazı fabrikalar üretimlerine ara vermek durumunda kalmışlardır. Bu bakımdan, şirketlerin her şey yolundayken işlerin ters gidebileceği olasılığa karşı alternatif planlar yapıyor olmaları gereği vardır.

Likidite:
Uzun vadede başarılı olan şirketlerin, bu tip kriz dönemlerine hazırlık mahiyetinde emsallerine göre çok daha likit oldukları bilinen bir gerçektir. Kaynakların tamamı ile yatırım yapmamak veya işletme sermayesi olarak kullanmamak da, olası krizlere karşı hazırlıklı olmak için kritik önemdedir. Kriz dönemlerinde elinizdeki nakit oksijen gibidir ve hayatta kalmanızı sağlar. Aynı zamanda, bu tip dönemlerde varlık fiyatlarındaki olağanüstü düşüşlerden istifade ederek, krizi fırsata çevirme imkânına da sahip olabilirsiniz.

Yeniliklere ve değişime açık olmak:
Koronavirüs krizi ile birlikte çoğumuz evlerimizde tecrit hayatı yaşamak durumunda kaldık. Bilişim teknolojileri kullanarak çalışanlarının işlerini online platformlar üzerinden yapmasına ve takip etmesine imkân sağlayabilen şirketler, bu duruma çok daha çabuk adapte olabildiler. Konvansiyonel iş yapma biçimini benimsediği gibi yeniliklere adapte olmakta geciken şirketler ise, krizden daha fazla etkilenmekteler. Koronavirüs krizinden çıkartılabilecek önemli çıkarımlardan biri de, işimizde alternatif iş yapma biçimlerine ve olası değişikliklere karşı esneklik sağlayabilecek alt yapıyı o an ihtiyacımız olmasa dâhi önceden hazır etmek olmalı.

Finansal performans yönetimi/senaryo analizleri:
Büyük krizler yaşanmasa dâhi her şey dinamiktir ve sürekli değişim halindedir. Şirketlerin de, özellikle ileriye yönelik farklı durumlara karşı senaryo analizleri yapmaları ve çıkan sonuçlara bağlı olarak gereken tedbirleri önceden almaları gerekir. Senaryo çalışmalarının temel amacı; kısa, orta ve uzun vadeli nakit akış projeksiyonları yapmak sureti ile geleceği öngörmektir. Bu tip çalışmaları yapmayan şirketler, bozuk farları ile gece yolculuk yapan sürücüler gibidir ve kaza yapmaları kaçınılmaz bir durumdur. Olası kötü senaryo analizleri yapan ve potansiyel nakit ihtiyaçlarına yönelik önceden hazırlık halinde olan şirketler doğal olarak krizleri daha rahat atlatabilecektir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ